Mục lục bài viết
Phẫu thuật tai vểnh là gì?
Phẫu thuật tai vểnh – tên trong danh mục kỹ thuật của Bộ Y tế (Thông tư 23/2024/TT-BYT) là phẫu thuật tạo hình vành tai vểnh – chỉnh lại sụn vành tai để tai nằm gần đầu hơn, hai bên cân đối. Cùng nhóm này có phẫu thuật tạo hình vành tai cụp, dành cho vành tai có phần trên bị gập xuống.
Vành tai là một khung sụn mỏng, đàn hồi, phủ da. Hình dạng tai do các nếp gấp của khung sụn này quyết định. Tai vểnh là dị dạng vành tai hay gặp nhất: tổng quan của Jones và cộng sự (2020) ghi nhận khoảng 5% người da trắng có tai vểnh.

Vì sao tai bị vểnh, bị cụp?
- Tai vểnh: thường do gờ đối luân (nếp gấp hình chữ Y phía trong vành tai) không gập rõ, hoặc hố xoăn tai quá sâu đẩy cả vành tai chĩa ra; nhiều người có cả hai.
- Tai cụp: phần gờ luân phía trên bị gập xuống, ra trước, làm tai trông nhỏ và cụp lại. Mức nhẹ chỉ cần chỉnh lại sụn tại chỗ; mức nặng có thể cần bổ sung khung sụn.
Janis và cộng sự (2005) mô tả nhiều nhóm kỹ thuật – cắt, uốn, khâu định hình, làm yếu hoặc đặt lại vị trí sụn – và nhận xét chưa có kỹ thuật nào phù hợp cho mọi trường hợp. Bác sĩ chọn cách làm theo nguyên nhân cụ thể ở từng tai.
Cần hiểu đúng: phẫu thuật chỉ chỉnh hình dạng vành tai bên ngoài, không can thiệp vào ống tai hay tai giữa, nên không nhằm cải thiện hay thay đổi sức nghe.
Ai có thể phù hợp?

Chỉ định dựa trên thăm khám trực tiếp. Bác sĩ thường cân nhắc khi:
- Vành tai chĩa xa khỏi đầu rõ rệt, hai tai không cân xứng, hoặc phần trên vành tai bị cụp.
- Trẻ đã đủ lớn: vành tai đạt phần lớn kích thước người lớn vào khoảng 5–6 tuổi, nên nhiều phẫu thuật viên chọn thời điểm trước tuổi đi học. Người lớn cũng có thể phẫu thuật.
- Trẻ (hoặc người lớn) tự mong muốn chỉnh tai. Jones và cộng sự (2020) tổng hợp 14 nghiên cứu với 786 người: bị trêu chọc ở trường là lý do thường gặp nhất khiến trẻ muốn mổ, và mọi nghiên cứu có đánh giá đều ghi nhận chất lượng cuộc sống cải thiện rõ sau phẫu thuật.
Cần hoãn hoặc cân nhắc kỹ khi: đang viêm nhiễm da vùng tai, bệnh toàn thân chưa ổn định, rối loạn đông máu, cơ địa sẹo lồi (xem bài sẹo lồi, sẹo phì đại), hoặc trẻ chưa hợp tác được với việc chăm sóc sau mổ.
Trẻ sơ sinh: có thể nắn tai không cần mổ
Sụn tai trẻ mới sinh còn rất mềm. Byrd và cộng sự (2010) theo dõi 831 tai dị dạng ở 488 trẻ: chỉ khoảng 30% tự hết. Nắn tai bằng khuôn định hình đạt kết quả tốt ở hơn 90% khi bắt đầu trong tuần đầu sau sinh; bắt đầu sau 3 tuần thì chỉ khoảng một nửa đáp ứng tốt. Vì vậy, cha mẹ thấy tai trẻ sơ sinh vểnh hoặc cụp nên cho trẻ khám sớm.
Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
Trước phẫu thuật
- Khám hai tai: góc giữa vành tai và đầu, độ gập của gờ đối luân, độ sâu hố xoăn tai, dái tai; so sánh hai bên, chụp ảnh nhiều góc.
- Hỏi tiền sử bệnh, thuốc đang dùng, cơ địa sẹo; xét nghiệm theo chỉ định.
- Trao đổi kết quả mong đợi: tai nằm gọn tự nhiên, không dán sát vào đầu; hai tai có thể vẫn chênh nhẹ.
Trong phẫu thuật

- Vô cảm: trẻ em thường gây mê; người lớn có thể gây tê tại chỗ, kèm an thần khi cần.
- Đường rạch sau tai: rạch ở mặt sau vành tai, gần nếp sau tai, có thể cắt bớt một dải da nhỏ – sẹo nằm khuất phía sau.
- Tạo lại gờ đối luân: khâu chỉ không tiêu ở mặt sau sụn để uốn gờ đối luân thành nếp gấp tự nhiên; có thể làm mỏng hoặc khía nhẹ sụn để dễ uốn.
- Chỉnh hố xoăn tai: khâu cố định hố xoăn tai về phía sau, hoặc cắt bớt sụn hố xoăn khi quá sâu.
- Với tai cụp: giải phóng và trải lại phần sụn gờ luân bị gập; trường hợp nặng có thể cần ghép thêm sụn.
- Kiểm tra hai bên, khâu da và băng định hình quanh đầu.
Thời gian mổ tùy mổ một hay hai tai và mức độ dị dạng; bác sĩ sẽ cho biết cụ thể khi tư vấn.

Ngay sau phẫu thuật
- Băng ép nhẹ quanh đầu để giữ dáng tai, hạn chế tụ máu; tái khám thay băng theo hẹn.
- Tai có thể sưng, căng, tê, đau nhẹ – thường giảm dần sau vài ngày.
Hồi phục theo mốc thời gian
- Tuần đầu: giữ băng, nằm ngửa, tránh đè lên tai.
- 1–2 tuần: cắt chỉ da (nếu dùng chỉ không tự tiêu); thường được dặn đeo băng đô mềm, nhất là khi ngủ, trong một thời gian theo hướng dẫn.
- Vài tuần sau: tránh va chạm mạnh vào tai, tránh thể thao đối kháng.
- Vài tháng: sưng hết hẳn, dáng tai ổn định, sẹo sau tai mềm dần.
Những nguy cơ đã được nghiên cứu
Tổng quan hệ thống của Sadhra và cộng sự (2017) gộp 28 nghiên cứu với 3.493 người mổ tai vểnh:
- Tụ máu hoặc chảy máu: 2,5%; nhiễm trùng: 0,8%.
- Vấn đề lành vết mổ, da: 3%; vấn đề liên quan chỉ khâu (lộ chỉ, u hạt chỉ): 1,8%; sẹo xấu: 1,6%.
- Đau, ngứa kéo dài: 13%.
- Mổ lại hoặc tai vểnh trở lại: 5%.
Ngoài ra có thể gặp: hai tai chưa cân xứng hoàn toàn, chỉnh quá mức làm tai sát đầu, gờ sụn không đều, viêm sụn (hiếm nhưng cần xử trí sớm), sẹo lồi sau tai ở người có cơ địa.
Chuẩn bị trước phẫu thuật
- Gội đầu sạch hôm trước; không bôi kem, xịt tóc vùng tai.
- Khai báo đầy đủ thuốc, thực phẩm chức năng; ngừng thuốc ảnh hưởng đông máu theo hướng dẫn.
- Với trẻ em: giải thích cho trẻ bằng lời dễ hiểu; chuẩn bị áo cài cúc phía trước để không phải kéo qua đầu.
Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
- Đau tăng nhanh ở một bên tai, tai sưng căng, bầm tím lan rộng – nghi tụ máu.
- Sốt, tai đỏ nóng, đau nhức sâu trong sụn, chảy dịch đục – nghi nhiễm trùng, viêm sụn.
- Da vùng tai tím sẫm, đen dần.
- Băng tuột hoặc tai bị va đập mạnh.
Câu hỏi thường gặp
Mấy tuổi thì mổ tai vểnh được?
Nhiều phẫu thuật viên chọn khoảng 5–6 tuổi, khi vành tai đã gần đủ kích thước và trước khi trẻ đi học. Người lớn ở tuổi nào cũng có thể phẫu thuật nếu sức khỏe cho phép.
Mổ tai vểnh có ảnh hưởng thính lực không?
Phẫu thuật chỉ chỉnh khung sụn vành tai, không can thiệp vào ống tai hay tai giữa, nên không nhằm thay đổi sức nghe.
Sẹo nằm ở đâu?
Đường rạch ở mặt sau vành tai, gần nếp sau tai, nên khi lành thường khuất khi nhìn thẳng.
Tai có vểnh lại không?
Có thể, nhưng không thường gặp: theo Sadhra và cộng sự (2017), khoảng 5% phải mổ lại hoặc tai vểnh trở lại.
Điều quan trọng nhất
Phẫu thuật tai vểnh và tạo hình vành tai cụp chỉnh lại khung sụn vành tai, giúp tai nằm gọn và cân đối hơn; với trẻ bị trêu chọc, lợi ích về tâm lý đã được ghi nhận rõ. Biến chứng thường nhẹ và ít gặp, nhưng vẫn có thể phải chỉnh lại. Với trẻ sơ sinh, nắn tai sớm có thể giúp tránh phải mổ. Hãy được thăm khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.
Nguồn hình ảnh
Ảnh trong phòng mổ là ảnh của bác sĩ Phạm Văn Đông và ê-kíp (ảnh minh họa, không phải ca phẫu thuật tai cụ thể). Các hình còn lại lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:
- Ảnh trong phòng mổ: bác sĩ Phạm Văn Đông và ê-kíp, ảnh thuộc quyền của bác sĩ.
- Các phần của vành tai: Didier Descouens – PavillonOreilleDroite, giấy phép CC BY-SA 3.0 – đã thêm bảng chú thích tiếng Việt.
- Minh họa vành tai vểnh: DBCLS – 202502 Protruding Ear, giấy phép CC BY 4.0 – đã dịch chú thích.
- Mặt sau sụn vành tai: Henry Vandyke Carter – Gray905, phạm vi công cộng – đã dịch chú thích sang tiếng Việt.
Tài liệu tham khảo
- Janis JE, Rohrich RJ, Gutowski KA. (2005). Otoplasty. Plastic and Reconstructive Surgery. DOI: 10.1097/01.prs.0000156218.93855.c9
- Sadhra SS, Motahariasl S, Hardwicke JT. (2017). Complications after prominent ear correction: A systematic review of the literature. Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery. DOI: 10.1016/j.bjps.2017.05.033
- Byrd HS, Langevin CJ, Ghidoni LA. (2010). Ear molding in newborn infants with auricular deformities. Plastic and Reconstructive Surgery. DOI: 10.1097/PRS.0b013e3181e617bb
- Jones ES, Gibson JAG, Dobbs TD, Whitaker IS. (2020). The psychological, social and educational impact of prominent ears: A systematic review. Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery. DOI: 10.1016/j.bjps.2020.05.075
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.
© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.


