Phẫu thuật độn cằm bằng vật liệu nhân tạo; lấy bỏ chất liệu độn và độn cằm lại: những điều cần biết

Độn cằm bằng vật liệu nhân tạo đặt một miếng độn áp sát xương cằm để cằm nhô và cân đối hơn, khác với tiêm filler cằm. Bài giải thích ai phù hợp, thế nào là độn cằm tự nhiên, các bước phẫu thuật qua đường miệng hoặc dưới cằm, số liệu biến chứng và tiêu xương từ các tổng quan hệ thống, khi nào cần lấy bỏ chất liệu độn và độn cằm lại.

Mục lục bài viết
  1. Phẫu thuật độn cằm bằng vật liệu nhân tạo là gì?
  2. Ai có thể phù hợp?
  3. Thế nào là độn cằm tự nhiên?
  4. Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
  5. Hồi phục theo mốc thời gian
  6. Những nguy cơ đã được nghiên cứu
  7. Khi nào cần lấy bỏ chất liệu độn và độn cằm lại?
  8. Chuẩn bị trước phẫu thuật
  9. Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
  10. Câu hỏi thường gặp
  11. Điều quan trọng nhất

Phẫu thuật độn cằm bằng vật liệu nhân tạo là gì?

Độn cằm là phẫu thuật đặt một miếng độn bằng vật liệu nhân tạo áp sát mặt trước xương cằm, qua một đường rạch nhỏ trong miệng hoặc dưới cằm, để cằm nhô ra trước, dài hơn hoặc cân đối hơn với mũi, môi và đường hàm. Tên trong danh mục kỹ thuật của Bộ Y tế (Thông tư 23/2024/TT-BYT) là phẫu thuật độn cằm bằng vật liệu nhân tạo. Cùng nhóm có phẫu thuật lấy bỏ chất liệu độn vùng mặt cổ và phẫu thuật lấy bỏ chất liệu ghép nhân tạo vùng đầu mặt – dùng khi cần tháo miếng độn cũ và, nếu phù hợp, độn cằm lại.

Các vật liệu được nghiên cứu nhiều nhất là silicon đặc, polyethylene xốp mật độ cao và ePTFE. Bài viết không đề cập tên thương mại – điều quan trọng là vật liệu được cấp phép, có nguồn gốc rõ ràng và phù hợp với từng người.

Độn cằm khác tiêm filler cằm thế nào?

  • Tiêm filler cằm dùng gel axit hyaluronic, không cần rạch, kết quả có thời hạn và cần tiêm nhắc; phù hợp cằm lùi nhẹ – vừa hoặc muốn thử dáng trước (xem bài tiêm filler cằm).
  • Độn cằm là phẫu thuật, miếng độn nằm lâu dài trên xương, thay đổi độ nhô rõ hơn, nhưng có thời gian hồi phục và nguy cơ riêng của phẫu thuật.

Tổng quan hệ thống của Alwathnani và cộng sự (2026) gồm 56 nghiên cứu với 4.844 người: cả phẫu thuật lẫn tiêm đều có thể cho kết quả thẩm mỹ tốt và mức hài lòng cao, nhưng độ bền và kiểu nguy cơ khác nhau; chưa có phương pháp nào vượt trội cho mọi người, lựa chọn cần cá nhân hóa.

Ai có thể phù hợp?

Chỉ định dựa trên thăm khám trực tiếp. Bác sĩ thường cân nhắc khi:

  • Cằm nhỏ, ngắn hoặc lùi (nhìn nghiêng thấy cằm nằm sau so với môi dưới) nhưng khớp cắn bình thường.
  • Mặt nghiêng mất cân đối giữa mũi – môi – cằm; có thể kết hợp khi nâng mũi.
  • Đã tiêm filler cằm nhiều lần, muốn giải pháp lâu dài hơn.

Không phải trường hợp của độn cằm đơn thuần khi cằm lùi do hàm dưới lùi kèm sai khớp cắn – lúc này cần phối hợp chuyên khoa răng hàm mặt (chỉnh nha, phẫu thuật xương hàm hoặc cắt trượt xương cằm). Cần hoãn khi: viêm nhiễm vùng răng miệng, da cằm; bệnh toàn thân chưa ổn định; vùng cằm đã có chất độn không rõ nguồn gốc chưa được đánh giá.

Thế nào là độn cằm tự nhiên?

Một dáng cằm "tự nhiên" không phải cằm càng nhô càng đẹp, mà là cằm hài hòa với khuôn mặt: cân đối với mũi và môi khi nhìn nghiêng, không lệch khi nhìn thẳng, không lộ bờ miếng độn, cử động môi – cằm bình thường. Muốn vậy, bác sĩ phân tích tỷ lệ khuôn mặt, chọn kích thước và hình dạng miếng độn vừa đủ, đặt đúng vị trí và cố định chắc. Miếng độn quá to dễ làm cằm thô, căng da và tăng nguy cơ biến chứng.

Phẫu thuật diễn ra như thế nào?

Trước phẫu thuật

  • Khám mặt nghiêng – thẳng, khớp cắn, răng miệng, độ dày mô mềm cằm; chụp ảnh, có thể chụp phim xương hàm.
  • Hỏi tiền sử tiêm chất làm đầy, độn cằm trước đó, bệnh lý, thuốc đang dùng; xét nghiệm theo chỉ định.
  • Thống nhất mục tiêu, đường rạch, vật liệu và ký giấy đồng ý phẫu thuật.

Trong phẫu thuật

Vị trí miếng độn cằm nhìn thẳng (vùng xanh, minh họa): áp sát xương cằm, nằm giữa và thấp hơn hai lỗ cằm – nơi dây thần kinh cằm đi ra (đã thêm vùng minh họa và chú thích tiếng Việt). Hình: Anatomography (DBCLS), CC BY-SA 2.1 JP
Vị trí miếng độn cằm nhìn thẳng (vùng xanh, minh họa): áp sát xương cằm, nằm giữa và thấp hơn hai lỗ cằm – nơi dây thần kinh cằm đi ra (đã thêm vùng minh họa và chú thích tiếng Việt). Hình: Anatomography (DBCLS), CC BY-SA 2.1 JP
  1. Vô cảm: gây tê tại chỗ kèm an thần hoặc gây mê, tùy trường hợp.
  2. Đường rạch: trong miệng (ở rãnh giữa môi dưới và lợi) – không để lại sẹo ngoài da; hoặc dưới cằm (đường nhỏ ở nếp dưới cằm) – sẹo khuất.
  3. Tạo khoang: bóc tách đúng lớp sát xương, vừa khít với miếng độn, tránh vùng lỗ cằm hai bên để bảo vệ dây thần kinh cảm giác môi dưới – cằm.
  4. Đặt và cố định miếng độn cân giữa, kiểm tra hai bên đối xứng.
  5. Khâu đóng nhiều lớp, băng dán định hình cằm.

Thời gian mổ tùy đường rạch, vật liệu và việc có kết hợp kỹ thuật khác hay không; bác sĩ sẽ cho biết cụ thể khi tư vấn.

Nhìn nghiêng: miếng độn (vùng xanh, minh họa) áp mặt trước xương cằm làm tăng độ nhô của cằm; chấm đỏ là lỗ cằm (đã thêm vùng minh họa và chú thích tiếng Việt). Hình: Anatomography (DBCLS), CC BY-SA 2.1 JP
Nhìn nghiêng: miếng độn (vùng xanh, minh họa) áp mặt trước xương cằm làm tăng độ nhô của cằm; chấm đỏ là lỗ cằm (đã thêm vùng minh họa và chú thích tiếng Việt). Hình: Anatomography (DBCLS), CC BY-SA 2.1 JP
Bác sĩ Phạm Văn Đông và ê-kíp trong phòng mổ – ảnh minh họa, không phải ca độn cằm cụ thể. Ảnh: bác sĩ Phạm Văn Đông
Bác sĩ Phạm Văn Đông và ê-kíp trong phòng mổ – ảnh minh họa, không phải ca độn cằm cụ thể. Ảnh: bác sĩ Phạm Văn Đông

Ngay sau phẫu thuật

  • Cằm sưng, căng, tê môi dưới nhẹ; băng dán cố định vài ngày.
  • Đường rạch trong miệng: súc miệng theo hướng dẫn, ăn mềm, tránh đồ quá nóng.

Hồi phục theo mốc thời gian

  • Tuần đầu: sưng bầm rõ nhất; nằm đầu cao, chườm lạnh theo hướng dẫn, giữ vệ sinh răng miệng.
  • 1–2 tuần: cắt chỉ (nếu có), phần lớn người bệnh sinh hoạt lại bình thường.
  • 1–3 tháng: sưng giảm hết, dáng cằm ổn định; cảm giác tê (nếu có) thường cải thiện dần.
  • Tránh va đập mạnh vào cằm trong thời gian đầu.

Những nguy cơ đã được nghiên cứu

Tổng quan hệ thống của Liao và cộng sự (2023) gồm 39 nghiên cứu, hơn 3.104 người độn cằm bằng vật liệu nhân tạo:

  • Silicon, polyethylene xốp và ePTFE đều có tỷ lệ biến chứng chung thấp; không khác biệt có ý nghĩa giữa các vật liệu về lệch vị trí, nhiễm trùng, lộ miếng độn, phải sửa hay phải tháo.
  • Tê bì (rối loạn cảm giác) khác nhau theo vật liệu: thấp nhất ở silicon (0,4%), cao hơn ở ePTFE (3,2%) và polyethylene xốp (20,1%).
  • Cách đặt và đường rạch có ảnh hưởng: đặt dưới màng xương ít lệch, ít phải sửa, ít phải tháo hơn kiểu đặt hai bình diện, nhưng tỷ lệ tê bì cao hơn (10,8% so với 1,9%); đường trong miệng có tỷ lệ phải tháo cao hơn một chút (1,5% so với 0,5%) nhưng ít mất cân xứng hơn (0,7% so với 7,5%).

Tiêu xương dưới miếng độn: tổng quan của Yeung và Wong (2022) gồm 28 nghiên cứu cho thấy tiêu xương dưới miếng độn cằm là hiện tượng phổ biến, đa số nghiên cứu ghi nhận trung bình dưới 2 mm, theo dõi càng lâu thì có xu hướng sâu hơn. Nghiên cứu của Sciaraffia và cộng sự (2018) chụp phim 15 người độn cằm silicon dưới màng xương sau ít nhất 1 năm: 14 người có tiêu xương, tối đa 2 mm, và không ai có triệu chứng.

Nguy cơ khác: tụ máu, nhiễm trùng, miếng độn xoay lệch, sờ thấy bờ miếng độn, cằm lệch, co cơ cằm bất thường, kết quả không như mong muốn.

Khi nào cần lấy bỏ chất liệu độn và độn cằm lại?

  • Nhiễm trùng, lộ miếng độn, viêm kéo dài.
  • Miếng độn lệch, xoay, sờ rõ bờ; cằm mất cân đối.
  • Kích thước, hình dạng không còn phù hợp hoặc người bệnh không hài lòng.
  • Vùng cằm có chất độn không rõ nguồn gốc gây biến dạng, viêm.

Khi lấy bỏ, bác sĩ thường đi lại theo đường rạch cũ hoặc đường dưới cằm, lấy trọn miếng độn và lớp vỏ xơ khi cần. Không nhiễm trùng – có thể thay miếng độn phù hợp hơn ngay trong lần mổ, nếu bác sĩ đánh giá an toàn. Có nhiễm trùng – thường phải lấy bỏ, điều trị ổn định rồi chờ một thời gian mới tính chuyện độn lại. Ở một số người, ghép mỡ tự thân (xem bài ghép mỡ tự thân vùng mặt) hoặc filler có thể là lựa chọn thay thế.

Chuẩn bị trước phẫu thuật

  • Khám và điều trị trước các vấn đề răng miệng, viêm lợi.
  • Khai báo đầy đủ thuốc, thực phẩm chức năng; ngừng thuốc ảnh hưởng đông máu theo hướng dẫn.
  • Ngừng hút thuốc lá theo thời gian bác sĩ yêu cầu.
  • Mang theo thông tin các lần tiêm, độn cằm trước đó (nếu có).

Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị

  • Cằm sưng to nhanh, căng đau một bên – nghi tụ máu.
  • Sốt, cằm đỏ nóng, đau tăng, chảy dịch đục từ vết mổ hoặc trong miệng.
  • Vết mổ trong miệng bung chỉ, thấy miếng độn.
  • Miếng độn xoay lệch rõ sau va đập.
  • Tê môi dưới tăng dần hoặc không cải thiện sau vài tuần.

Câu hỏi thường gặp

Độn cằm có giữ được lâu không?

Miếng độn nhân tạo không tự tiêu như filler, nên dáng cằm duy trì lâu dài. Tuy vậy, mô mềm thay đổi theo tuổi và có thể có tiêu xương nhẹ dưới miếng độn, nên vẫn cần tái khám định kỳ.

Độn cằm trong miệng có để lại sẹo không?

Đường rạch trong miệng không để lại sẹo ngoài da; đường dưới cằm để lại sẹo nhỏ nằm khuất ở nếp dưới cằm.

Đã tiêm filler cằm có độn cằm được không?

Thường được, nhưng bác sĩ cần biết loại chất đã tiêm, thời điểm tiêm. Với filler axit hyaluronic, đôi khi cần làm tan hoặc chờ một thời gian trước khi mổ.

Điều quan trọng nhất

Độn cằm bằng vật liệu nhân tạo giúp cằm cân đối lâu dài khi cằm nhỏ, lùi mà khớp cắn bình thường; các tổng quan cho thấy tỷ lệ biến chứng chung thấp, nhưng vẫn có thể gặp tê bì, lệch miếng độn, nhiễm trùng và tiêu xương nhẹ. Kích thước vừa phải, đặt đúng lớp là chìa khóa của độn cằm tự nhiên. Hãy được thăm khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.

Nguồn hình ảnh

Ảnh trong phòng mổ là ảnh của bác sĩ Phạm Văn Đông và ê-kíp (ảnh minh họa, không phải ca độn cằm cụ thể). Các hình còn lại lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:

Tài liệu tham khảo

  1. Liao CD, Rodriguez E, Zhao K, Kunda N, George F. (2023). Complications Following Alloplastic Chin Augmentation: A Systematic Review of Implant Materials and Surgical Techniques. Annals of Plastic Surgery. DOI: 10.1097/SAP.0000000000003423
  2. Yeung AWK, Wong NSM. (2022). Mandibular Bone Resorption Following Chin Augmentation: A Systematic Review. Frontiers in Surgery. DOI: 10.3389/fsurg.2022.815106
  3. Sciaraffia CE, Ahumada MF, Parada FJ, Gonzalez E, Prado A. (2018). Bone Resorption after Use of Silicone Chin Implants, Long-term Follow-up Study with Lateral Chin Radiography. Plastic and Reconstructive Surgery - Global Open. DOI: 10.1097/GOX.0000000000001850
  4. Alwathnani YK, Alkhwildi LA, Almathami AA, Alawirdhi B, Alqaidi OA, Albogami FA, et al.. (2026). Surgical vs Non-surgical Chin Augmentation: A Systematic Review of Techniques Satisfaction, and Complications. Aesthetic Plastic Surgery. DOI: 10.1007/s00266-026-05611-x

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.

© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.

Cùng chuyên mục: Vùng đầu – mặt – cổ