Mục lục bài viết
Phẫu thuật ghép mỡ tự thân vùng mặt là gì?
Ghép mỡ tự thân vùng mặt (người bệnh hay gọi là "cấy mỡ mặt") là phẫu thuật lấy một lượng mỡ nhỏ của chính người bệnh – thường ở bụng hoặc đùi – bằng ống hút nhỏ, làm sạch, rồi tiêm lại thành nhiều sợi mỡ rất mảnh vào vùng mặt bị thiếu thể tích. Theo danh mục kỹ thuật của Bộ Y tế (Thông tư 23/2024/TT-BYT), nhóm này gồm phẫu thuật ghép mỡ tự thân vùng mặt, phẫu thuật ghép mỡ tự thân Coleman điều trị lõm mắt và phẫu thuật ghép mỡ tự thân điều trị má hóp.
Những vùng thường được làm đầy:
- Lõm mắt: hõm mi trên, rãnh lệ – quầng trũng dưới mắt.
- Rãnh mũi má: nếp từ cánh mũi chạy xuống khóe miệng.
- Má hóp: vùng má giữa và má dưới bị lõm làm mặt trông gầy, mệt.
- Cằm: cằm ngắn, lẹm nhẹ hoặc thiếu đầy đặn.
Cần hiểu đúng hai điều. Thứ nhất, mỡ sau khi ghép không sống toàn bộ – một phần sẽ tiêu đi trong vài tháng đầu, nên kết quả cuối cùng chỉ đánh giá được sau khi mỡ ổn định, và có người cần ghép bổ sung. Thứ hai, dù dùng mô của chính mình, ghép mỡ vẫn là một phẫu thuật, có những biến chứng hiếm nhưng nặng nếu mỡ đi vào mạch máu. Coleman (2006) – người phát triển kỹ thuật ghép mỡ cấu trúc – nhấn mạnh kết quả phụ thuộc nhiều vào cách lấy, xử lý và đặt mỡ.
Ai có thể phù hợp?
Chỉ định luôn dựa trên thăm khám trực tiếp. Một số trường hợp thường được bác sĩ xem xét:
- Mặt thiếu thể tích do tuổi, sau giảm cân nhiều, hoặc do cấu trúc: hõm mắt, rãnh mũi má sâu, má hóp, cằm thiếu đầy đặn.
- Người muốn dùng mô của chính mình thay cho chất làm đầy nhân tạo.
- Lõm, khuyết phần mềm vùng mặt do sẹo, chấn thương hoặc bẩm sinh (cần đánh giá riêng từng trường hợp).
- Có đủ mỡ ở vùng cho (bụng, đùi) để lấy.
- Sức khỏe ổn định, kiểm soát được bệnh mạn tính, hiểu và chấp nhận việc mỡ có thể tiêu một phần.
Ghép mỡ thường chưa phù hợp khi có bệnh toàn thân nặng chưa kiểm soát, đang nhiễm trùng vùng mặt, rối loạn đông máu, hoặc kỳ vọng không thực tế. Với cằm thiếu nhiều do xương, rãnh mũi má chủ yếu do da chảy xệ, hay túi mỡ mi dưới phồng, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp khác hoặc phối hợp.
Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
Trước phẫu thuật
- Bác sĩ khám, chụp ảnh khuôn mặt nhiều góc để đánh giá vùng thiếu thể tích, độ cân đối hai bên và chất lượng da.
- Chọn vùng lấy mỡ (thường là bụng dưới, mặt trong hoặc ngoài đùi).
- Xét nghiệm trước mổ, khai thác thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng, bệnh mắt nếu ghép quanh mắt.
- Giải thích về mức độ tiêu mỡ, khả năng cần ghép bổ sung và các nguy cơ, sau đó ký giấy đồng ý phẫu thuật.
Trong phẫu thuật

Phẫu thuật có thể thực hiện dưới gây tê tại chỗ (kèm thuốc an thần) hoặc gây mê, tùy số vùng và mong muốn của người bệnh. Các bước chính:
- Thiết kế: đánh dấu vùng lấy mỡ và từng vùng cần làm đầy trên mặt khi người bệnh ngồi.
- Lấy mỡ: rạch một lỗ rất nhỏ ở vùng cho, bơm dung dịch tê có pha thuốc co mạch, rồi hút nhẹ nhàng bằng ống hút nhỏ để hạn chế làm vỡ tế bào mỡ.
- Xử lý mỡ: để lắng, lọc hoặc quay ly tâm để tách dịch, máu và dầu, giữ lại phần mỡ sạch; chia mỡ vào các ống tiêm nhỏ.
- Tiêm mỡ: qua các lỗ chích rất nhỏ trên mặt, bác sĩ dùng kim đầu tù tiêm từng sợi mỡ mảnh theo nhiều lớp và nhiều hướng khi rút kim ra – thay vì bơm một khối lớn – để mỡ có cơ hội được nuôi dưỡng.
- Kiểm tra và đóng: đánh giá độ cân đối, khâu các lỗ nhỏ; vùng lấy mỡ được băng ép.

Thời gian phẫu thuật phụ thuộc số vùng cần làm đầy, thường trong khoảng vài giờ.

Ngay sau phẫu thuật
- Mặt sưng và có thể bầm, thường rõ nhất trong vài ngày đầu rồi giảm dần; vùng lấy mỡ ê và bầm như sau hút mỡ.
- Chườm mát nhẹ, nằm đầu cao; tránh xoa bóp, ấn mạnh vào vùng đã ghép mỡ.
- Mặt có thể trông "đầy" hơn dự kiến lúc đầu do sưng và do bác sĩ thường bù trước một phần lượng mỡ sẽ tiêu.
Những nguy cơ đã được nghiên cứu
Mỡ tiêu một phần – kết quả khó đoán chính xác
Phân tích gộp của Lv và cộng sự (2021) gồm 27 nghiên cứu với 1.011 người bệnh ghép mỡ vùng mặt có đo thể tích khách quan: tỉ lệ thể tích mỡ còn lại dao động từ 26% đến 83%, trung bình gộp khoảng 47% sau thời gian theo dõi 3–24 tháng. Các tác giả kết luận tỉ lệ giữ mỡ hiện chưa dự đoán chính xác được cho từng người. Đây là lý do một số người cần ghép bổ sung lần hai.
Các tác dụng phụ thường gặp
Tổng quan hệ thống của Schiraldi và cộng sự (2022) tổng hợp 298 biến cố sau ghép mỡ vùng mặt. Nhiều nhất là phù nề kéo dài (24,5%), gồ ghề không đều (19,1%), bùng phát mụn (16,8%); ngoài ra có mỡ phì đại (7,4%), hoại tử mỡ – tạo cục cứng (7%), mất cân đối (4,3%), giãn mạch nhỏ, đỏ da kéo dài. Phần lớn thuộc nhóm nhẹ hoặc trung bình, có thể theo dõi hoặc chỉnh sửa.
Biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng: mỡ vào mạch máu
Cũng trong tổng quan trên, 13,4% các biến cố được ghi nhận là mỡ tiêm vào lòng mạch – nhóm biến chứng nặng, có thể cần điều trị thần kinh và để lại di chứng. Brucato và cộng sự (2024) tổng hợp 22 bài báo (38 người bệnh, 58 biến chứng sau ghép mỡ mặt vì mục đích thẩm mỹ): 32 biến chứng nặng hoặc để lại di chứng lâu dài, gồm liệt nửa người (11 trường hợp), mất thị lực (7) và hoại tử da (3). Vùng trán và thái dương là nơi rủi ro nhất, chiếm 53% số biến chứng nặng. Các tác giả nhận định biến chứng của ghép mỡ mặt ít gặp nhưng khi xảy ra có thể rất nặng, vì vậy cần người thực hiện được đào tạo và nắm vững giải phẫu mạch máu vùng mặt.
Nguy cơ khác
- Chảy máu, tụ máu, nhiễm trùng ở vùng ghép hoặc vùng lấy mỡ.
- Vùng quanh mắt: sưng kéo dài, cục mỡ sờ thấy hoặc nhìn thấy dưới da mỏng của mi dưới.
- Biến chứng của gây tê, gây mê.
Chuẩn bị trước phẫu thuật
- Khám tổng quát, xét nghiệm theo chỉ định; kiểm soát huyết áp, đường huyết.
- Khai báo đầy đủ thuốc và thực phẩm chức năng; ngừng các thuốc ảnh hưởng đông máu theo hướng dẫn của bác sĩ – không tự ý ngừng thuốc tim mạch.
- Ngừng hút thuốc lá theo hướng dẫn, vì thuốc lá làm giảm tuần hoàn nuôi mỡ ghép.
- Báo cho bác sĩ nếu đã từng tiêm chất làm đầy, chất độn hoặc phẫu thuật vùng mặt trước đó.
- Giữ cân nặng ổn định; trao đổi rõ mục tiêu là cải thiện sự hài hòa, không phải thay đổi khuôn mặt hoàn toàn.
Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
Thời gian hồi phục khác nhau ở mỗi người; bác sĩ sẽ hướng dẫn chăm sóc và lịch tái khám. Cần báo bác sĩ điều trị hoặc đến cơ sở y tế sớm nếu có:
- Nhìn mờ, mất thị lực, đau nhức mắt dữ dội (cần đi cấp cứu ngay).
- Yếu hoặc tê nửa người, méo miệng, nói khó, đau đầu dữ dội (cần đi cấp cứu ngay).
- Vùng da mặt chuyển trắng bệch, tím tái hoặc đau tăng dần sau tiêm.
- Sốt, sưng nóng đỏ tăng dần, chảy dịch đục ở vết chích hoặc vùng lấy mỡ.
- Sưng căng một bên tăng nhanh (nghi tụ máu).
Điều quan trọng nhất
Ghép mỡ tự thân vùng mặt dùng chính mô của người bệnh để làm đầy lõm mắt, rãnh mũi má, má hóp hay cằm. Điều cần biết trước khi quyết định: một phần mỡ sẽ tiêu và tỉ lệ còn lại khác nhau ở mỗi người; các tác dụng phụ thường gặp phần lớn nhẹ; biến chứng mỡ vào mạch máu hiếm nhưng có thể rất nặng, nên kỹ thuật tiêm và kiến thức giải phẫu của người thực hiện rất quan trọng. Mỗi khuôn mặt cần một kế hoạch riêng – hãy được thăm khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.
Nguồn hình ảnh
Ảnh trong phòng mổ là ảnh của bác sĩ Phạm Văn Đông và ê-kíp (ảnh minh họa, không phải ca ghép mỡ vùng mặt). Các hình còn lại lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:
- Ảnh phòng mổ: bác sĩ Phạm Văn Đông và ê-kíp, ảnh thuộc quyền của bác sĩ.
- Ống tiêm chứa mỡ tự thân: BestInPlastics, giấy phép CC BY-SA 3.0 – đã cắt khung.
- Xử lý mỡ sau khi hút: BalikianFacialPlasticSurgery, giấy phép CC BY 4.0.
Tài liệu tham khảo
- Lv Q, Li X, Qi Y, Gu Y, Liu Z, Ma GE. (2021). Volume Retention After Facial Fat Grafting and Relevant Factors: A Systematic Review and Meta-analysis. Aesthetic Plastic Surgery. DOI: 10.1007/s00266-020-01612-6
- Schiraldi L, Sapino G, Meuli J, Maruccia M, Cherubino M, Raffoul W, di Summa PG. (2022). Facial Fat Grafting (FFG): Worth the Risk? A Systematic Review of Complications and Critical Appraisal. Journal of Clinical Medicine. DOI: 10.3390/jcm11164708
- Brucato D, Ülgür II, Alberti A, Weinzierl A, Harder Y. (2024). Complications Associated with Facial Autologous Fat Grafting for Aesthetic Purposes: A Systematic Review of the Literature. Plastic and Reconstructive Surgery – Global Open. DOI: 10.1097/GOX.0000000000005538
- Coleman SR. (2006). Structural fat grafting: more than a permanent filler. Plastic and Reconstructive Surgery. DOI: 10.1097/01.prs.0000234610.81672.e7
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.
© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.


