Bác sĩ không xác định và "chọn" từng tuyến riêng lẻ. Việc xác định diễn ra ở hai bước: khi thăm khám, bác sĩ đánh giá xem mùi có đúng là do tuyến mồ hôi apocrine hay không và nặng đến mức nào; khi phẫu thuật, tuyến apocrine được xử lý theo vùng và theo lớp giải phẫu nơi chúng tập trung, chứ không theo từng tuyến.
Bước 1 – Khi thăm khám: mùi có phải do tuyến apocrine?
- Bệnh sử: mùi thường rõ từ tuổi dậy thì, kéo dài nhiều năm, quay lại nhanh sau khi tắm.
- Cơ địa: trong một nghiên cứu 723 người hôi nách, 96,1% có ráy tai ướt, 61,8% kèm tăng tiết mồ hôi, tiền sử gia đình thường gặp (Morioka và cộng sự, 2013). Đây là gợi ý, không phải bằng chứng chắc chắn.
- Mức độ mùi: bác sĩ đánh giá trực tiếp mức độ mùi để phân loại nhẹ, vừa hay nặng – yếu tố quyết định nên chọn cách xử lý nào.
- Loại trừ nguyên nhân khác: viêm nang lông, nhiễm nấm hay vi khuẩn ở da nách, hoặc chỉ đơn thuần ra nhiều mồ hôi cũng có thể gây mùi và cần cách xử lý khác.
Một số nghiệm pháp thường được nhắc tới cần hiểu đúng: nghiệm pháp iod – tinh bột cho thấy vùng ra mồ hôi nước (tuyến eccrine), hữu ích khi đánh giá tăng tiết mồ hôi, nhưng không "chỉ ra" tuyến gây mùi. Xét nghiệm gen ABCC11 đã được nghiên cứu như một công cụ hỗ trợ chẩn đoán hôi nách (Toyoda và cộng sự, 2016), nhưng không cần thiết với đa số người – chẩn đoán chủ yếu vẫn dựa trên thăm khám.
Bước 2 – Khi phẫu thuật: xử lý theo vùng và theo lớp
- Theo vùng: tuyến apocrine đổ chất tiết vào nang lông, nên vùng cần xử lý thường được ước lượng theo vùng có lông nách và đánh dấu trên da trước mổ.
- Theo lớp: tuyến apocrine nằm ở lớp sâu của da, sát lớp mỡ dưới da. Với phương pháp mổ mở, bác sĩ lật da lên và nhìn trực tiếp lớp mô tuyến ở mặt dưới da để cắt chọn lọc; với phương pháp kín (hút – nạo tuyến), dụng cụ đưa qua lỗ nhỏ, không nhìn trực tiếp.
Sự khác nhau này ảnh hưởng tới kết quả. Phân tích gộp 8 nghiên cứu trên 1.179 người cho thấy phương pháp kín ít biến chứng cấp hơn rõ rệt, nhưng mổ mở có tỉ lệ tái phát hoặc không hiệu quả thấp hơn; mức hài lòng của người bệnh ở hai nhóm tương đương (Nomura và cộng sự, 2020).
Điểm khó nằm ở độ sâu: xử lý quá nông dễ sót tuyến, mùi còn lại một phần; lấy quá sâu hoặc làm vạt da quá mỏng làm tăng nguy cơ tổn thương, hoại tử da nách. Vì vậy kinh nghiệm nhận biết đúng lớp mô của phẫu thuật viên có vai trò quan trọng.
Có làm mất khả năng tiết mồ hôi không?
Không. Phẫu thuật chỉ tác động vào da nách; tuyến mồ hôi ở các vùng khác vẫn hoạt động bình thường. Về các bước và nguy cơ của phẫu thuật, xem bài Cắt chọn lọc tuyến mồ hôi điều trị hôi nách. Mức độ hôi nách và phương pháp phù hợp cần được đánh giá khi thăm khám trực tiếp.
Tài liệu tham khảo
- Nomura M, Morioka D, Kojima Y, Tanaka R, Kadomatsu K. (2020). Open versus Closed Surgery for Axillary Osmidrosis: A Meta-Analysis of Articles Published in Four Languages. Annals of Dermatology. 2020;32(6):487-495. DOI: 10.5021/ad.2020.32.6.487
- Morioka D, Ohkubo F, Amikura Y. (2013). Clinical features of axillary osmidrosis: a retrospective chart review of 723 Japanese patients. The Journal of Dermatology. DOI: 10.1111/1346-8138.12115
- Toyoda Y, Gomi T, Nakagawa H, Nagakura M, Ishikawa T. (2016). Diagnosis of Human Axillary Osmidrosis by Genotyping of the Human ABCC11 Gene: Clinical Practice and Basic Scientific Evidence. BioMed Research International. DOI: 10.1155/2016/7670483
Mỗi người có tình trạng khác nhau – nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế. Gửi câu hỏi cho bác sĩ
© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.

