Cắt chọn lọc tuyến mồ hôi điều trị hôi nách: những điều cần biết

Hôi nách chủ yếu liên quan đến tuyến mồ hôi apocrine vùng nách. Bài viết giải thích phẫu thuật cắt chọn lọc tuyến mồ hôi, ai có thể phù hợp, các bước thực hiện, nguy cơ đã được nghiên cứu và những dấu hiệu cần lưu ý sau mổ.

Duyệt chuyên mônThS.BSCKII Phạm Văn ĐôngCập nhật 15 tháng 11, 20266 phút đọc3 nguồn khoa học
Mục lục bài viết
  1. Cắt chọn lọc tuyến mồ hôi điều trị hôi nách là gì?
  2. Ai có thể phù hợp?
  3. Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
  4. Những nguy cơ đã được nghiên cứu
  5. Chuẩn bị trước phẫu thuật
  6. Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
  7. Điều quan trọng nhất

Cắt chọn lọc tuyến mồ hôi điều trị hôi nách là gì?

Hôi nách (y văn gọi là osmidrosis hoặc bromhidrosis vùng nách) chủ yếu liên quan đến tuyến mồ hôi apocrine – loại tuyến nằm sâu ở lớp trung bì và mô mỡ dưới da vùng nách, đổ chất tiết vào nang lông. Chất tiết này ban đầu gần như không mùi, nhưng khi bị vi khuẩn trên da phân hủy sẽ tạo ra mùi đặc trưng. Tuyến mồ hôi eccrine (tuyến tiết mồ hôi nước) chủ yếu gây ướt, ít liên quan đến mùi.

Sơ đồ các tuyến của da: tuyến mồ hôi eccrine đổ trực tiếp ra bề mặt da, tuyến mồ hôi apocrine nằm sâu và đổ vào nang lông. Sơ đồ: Glafoululle des Alpes, CC BY-SA 4.0 (đã dịch chú thích)
Sơ đồ các tuyến của da: tuyến mồ hôi eccrine đổ trực tiếp ra bề mặt da, tuyến mồ hôi apocrine nằm sâu và đổ vào nang lông. Sơ đồ: Glafoululle des Alpes, CC BY-SA 4.0 (đã dịch chú thích)

Cắt chọn lọc tuyến mồ hôi là phẫu thuật qua đường rạch nhỏ ở hõm nách, lật lớp da lên và cắt bỏ dưới quan sát trực tiếp các tuyến apocrine bám ở mặt dưới da, sau đó đặt da trở lại. Khác với cách cắt bỏ cả khối da nách như trước đây, kỹ thuật này giữ lại da và để lại sẹo nhỏ, thường nằm theo nếp nách.

Cần hiểu đúng: phẫu thuật làm giảm rõ rệt nguồn gây mùi nhưng không đảm bảo hết mùi ở mọi người; mồ hôi nước (do tuyến eccrine) cũng có thể vẫn còn.

Ai có thể phù hợp?

Chỉ định dựa trên thăm khám trực tiếp. Bác sĩ thường đánh giá mức độ mùi theo thang phân độ và xem xét:

  • Hôi nách mức độ nặng, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, công việc, tâm lý.
  • Đã áp dụng các biện pháp vệ sinh, thuốc bôi hoặc tiêm thuốc mà không đạt yêu cầu, hoặc không phù hợp với các biện pháp đó.
  • Không có viêm nhiễm da vùng nách đang tiến triển.
  • Sức khỏe tổng thể cho phép phẫu thuật; bệnh nền được kiểm soát.

Một tổng quan năm 2025 (Lin và cộng sự) đề xuất phác đồ trong đó tiêm botulinum toxin A là lựa chọn đầu tay cho hôi nách mức độ nhẹ – vừa (hiệu quả trên 90%, kéo dài khoảng 3–8 tháng); phẫu thuật thường được dành cho mức độ nặng hoặc khi không dùng được thuốc tiêm.

Phẫu thuật diễn ra như thế nào?

Trước phẫu thuật

  • Bác sĩ khám vùng nách, đánh giá mức độ mùi, mồ hôi, tình trạng da và đánh dấu vùng có tuyến (thường là vùng có lông nách).
  • Làm các xét nghiệm cần thiết; khai báo thuốc đang dùng.
  • Người bệnh được giải thích về cách làm, khả năng tái phát, các biến chứng có thể gặp và ký giấy đồng ý phẫu thuật.

Trong phẫu thuật

Phẫu thuật thường được làm dưới gây tê tại chỗ, có thể kèm an thần; thời gian khoảng 1–2 giờ cho cả hai bên. Các bước chính:

  1. Đánh dấu vùng lông nách và vị trí đường rạch theo nếp nách.
  2. Gây tê tại chỗ, có thể kèm dung dịch làm giảm chảy máu.
  3. Rạch da một hoặc vài đường nhỏ ở nếp nách.
  4. Bóc tách lớp da khỏi mô bên dưới, lật da lên để thấy rõ mặt dưới.
  5. Cắt chọn lọc các tuyến apocrine và nang lông bám ở mặt dưới da dưới quan sát trực tiếp, giữ lại lớp mạch máu nuôi da.
  6. Cầm máu kỹ, đặt dẫn lưu khi cần, khâu da và băng ép để da áp sát nền.
Hình ảnh vi thể: tuyến eccrine (trái) có ống nhỏ; tuyến apocrine (phải) có lòng ống rộng – đây là loại tuyến được cắt bỏ trong phẫu thuật. Ảnh: Le-prof-histo, CC BY-SA 4.0 (đã dịch chú thích)
Hình ảnh vi thể: tuyến eccrine (trái) có ống nhỏ; tuyến apocrine (phải) có lòng ống rộng – đây là loại tuyến được cắt bỏ trong phẫu thuật. Ảnh: Le-prof-histo, CC BY-SA 4.0 (đã dịch chú thích)

Ngay sau phẫu thuật

  • Băng ép vùng nách được giữ trong vài ngày; hạn chế dang tay, nâng tay cao để da bám tốt vào nền.
  • Theo dõi chảy máu, tụ máu; rút dẫn lưu (nếu có) theo đánh giá của bác sĩ.
  • Cắt chỉ và tái khám theo lịch hẹn.

Quy trình cụ thể có thể khác nhau tùy tình trạng từng người bệnh.

Những nguy cơ đã được nghiên cứu

Do lớp da nách được bóc tách mỏng, các biến chứng chủ yếu liên quan đến khả năng sống của da:

  • Một nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu trên 196 người bệnh mức độ vừa – nặng (Wang và cộng sự, 2026) so sánh phẫu thuật đường rạch nhỏ cắt tuyến dưới quan sát trực tiếp với hút – nạo tuyến. Tỉ lệ khỏi sau 6 tháng tương đương (92,0% so với 89,6% trước khi ghép cặp), tỉ lệ tái phát cũng tương đương. Tuy nhiên sau ghép cặp, nhóm cắt tuyến trực tiếp có nhiều biến chứng hơn: hoại tử da 27,9% (so với 10,3%), tăng sắc tố kéo dài 16,2% (so với 5,9%), nhiễm trùng 11,8% và tụ máu 10,3%. Chỉ số khối cơ thể cao, tuổi cao, đường huyết cao và diện tích phẫu thuật lớn làm tăng nguy cơ biến chứng.
  • Phân tích tổng hợp 8 nghiên cứu với 1.179 người bệnh (Nomura và cộng sự, 2020) cho thấy phẫu thuật mở cắt tuyến dưới da có nguy cơ biến chứng sớm cao hơn hút – nạo tuyến, nhưng hiệu quả tốt hơn về mặt ít tái phát/ít thất bại; mức độ hài lòng của người bệnh cao ở cả hai nhóm.

Như vậy, cắt chọn lọc tuyến mồ hôi là lựa chọn có hiệu quả nhưng cần cân nhắc giữa hiệu quả và nguy cơ biến chứng da; chăm sóc sau mổ đúng cách đóng vai trò rất quan trọng. Các nguy cơ khác: sẹo co kéo vùng nách, rụng lông nách, tê bì vùng da, mùi tái phát một phần.

Chuẩn bị trước phẫu thuật

  • Khai báo đầy đủ bệnh lý (nhất là đái tháo đường) và thuốc đang dùng.
  • Ngừng hút thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, vì hút thuốc làm tăng nguy cơ hoại tử da.
  • Điều trị ổn định viêm nang lông, viêm da vùng nách nếu có.
  • Sắp xếp công việc để hạn chế vận động tay trong thời gian đầu sau mổ.

Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị

Bác sĩ sẽ hướng dẫn cụ thể về băng ép, vận động tay và tái khám. Cần báo bác sĩ điều trị hoặc đến cơ sở y tế sớm nếu có:

  • Vùng nách sưng căng nhanh, đau tăng, băng thấm máu nhiều (nghi tụ máu).
  • Da vùng nách chuyển màu tím sẫm, đen hoặc bong tróc.
  • Sốt, vết mổ sưng đỏ, chảy dịch đục hoặc có mùi hôi.
  • Tê, yếu bất thường ở cánh tay.

Điều quan trọng nhất

Hôi nách là tình trạng có nhiều lựa chọn điều trị, từ vệ sinh, thuốc, tiêm thuốc đến phẫu thuật. Cắt chọn lọc tuyến mồ hôi phù hợp với một số trường hợp mức độ nặng, đem lại hiệu quả tốt nhưng cũng có những nguy cơ riêng cần cân nhắc. Mỗi người có tình trạng khác nhau – hãy được thăm khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.

Nguồn hình ảnh

Hình minh họa trong bài lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:

Tài liệu tham khảo

  1. Nomura M, Morioka D, Kojima Y, Tanaka R, Kadomatsu K. (2020). Open versus Closed Surgery for Axillary Osmidrosis: A Meta-Analysis of Articles Published in Four Languages. Annals of Dermatology. 2020;32(6):487-495. DOI: 10.5021/ad.2020.32.6.487
  2. Wang Y, Chen M, Cai Z, Guo J, Chen Z, Zhao B, Sheng Y, Jiang Z. (2026). Effectiveness and Safety of Suction Curettage Surgery for Axillary Bromhidrosis: A Prospective Cohort Study. Plastic and Reconstructive Surgery. 2026;158(3):514e-523e. DOI: 10.1097/PRS.0000000000012645
  3. Lin Q, Cai B, Chen L, Wan X, Ke R, Ni X, Shan X, Wang B. (2025). Contemporary Algorithm for Treating Bromhidrosis: A Review of Treatment Available. Aesthetic Plastic Surgery. 2025;49(13):3841-3848. DOI: 10.1007/s00266-024-04633-7

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.

© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.