Mục lục bài viết
Phẫu thuật thừa mỡ ổ mắt và thừa da mi dưới là gì?
"Bọng mỡ mi dưới" (bọng mắt) thường do mỡ ổ mắt phía sau mi dưới đẩy ra trước khi lớp vách giữ mỡ (vách ngăn ổ mắt) và các dây chằng quanh mắt lỏng lẻo theo tuổi, kèm theo da mi dưới chùng, nhăn. Theo danh mục kỹ thuật của Bộ Y tế (Thông tư 23/2024/TT-BYT), hai kỹ thuật tương ứng là phẫu thuật thừa mỡ ổ mắt và phẫu thuật thừa da mi dưới; trên thực tế hai kỹ thuật thường được phối hợp tùy từng người.
Cần hiểu đúng: không phải "bọng mắt" nào cũng là mỡ thừa. Sưng mi do dị ứng, bệnh thận, bệnh tuyến giáp, thiếu ngủ hay giữ nước cần được phân biệt trước; và ở nhiều người, quầng lõm bên dưới bọng (rãnh lệ) mới là phần làm mắt trông mệt mỏi.
Ai có thể phù hợp?
Việc chỉ định luôn dựa trên thăm khám trực tiếp. Một số tình huống thường được bác sĩ xem xét:
- Bọng mỡ mi dưới rõ, tồn tại thường xuyên, không thay đổi nhiều theo buổi sáng – tối.
- Da mi dưới chùng, nhăn nhiều kèm bọng mỡ.
- Rãnh lệ (rãnh dưới bọng mắt) sâu, tạo ranh giới rõ giữa mi dưới và gò má.
- Không có bệnh mắt đang tiến triển; khô mắt (nếu có) đã được đánh giá; sức khỏe ổn định.
Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
Trước phẫu thuật
- Bác sĩ khám mắt, đánh giá lượng mỡ từng ngăn, độ thừa da, độ lỏng của mi dưới (kéo thử mi), vị trí bờ mi và mối tương quan giữa nhãn cầu với gò má.
- Hỏi kỹ bệnh lý tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp, khô mắt và các thuốc ảnh hưởng đến đông máu.
- Người bệnh được giải thích rõ về cách thực hiện, những tai biến, biến chứng có thể gặp và ký giấy đồng ý phẫu thuật.
Trong phẫu thuật

Phẫu thuật thường thực hiện dưới gây tê tại chỗ (có thể kèm an thần) hoặc gây mê, thời gian khoảng 1–2 giờ. Tùy tình trạng, bác sĩ lựa chọn đường vào:
- Đường kết mạc (mặt trong mi dưới): không có sẹo ngoài da, phù hợp khi chủ yếu là bọng mỡ, da thừa ít.
- Đường rạch sát bờ mi dưới (dưới chân lông mi): khi cần lấy bớt da thừa, đồng thời xử lý mỡ và cơ.

Các bước chính:
- Thiết kế và gây tê: đánh dấu các ngăn mỡ, đường rạch và vùng da thừa (nếu có).
- Bộc lộ các ngăn mỡ: qua đường kết mạc hoặc đường rạch da, mở vách ngăn ổ mắt.
- Xử lý mỡ: lấy bớt mỡ thừa một cách tiết chế, hoặc dàn và chuyển mỡ xuống lấp rãnh lệ; cầm máu rất kỹ.
- Hỗ trợ mi dưới (khi cần): cố định góc mắt ngoài ở người có mi dưới lỏng để hạn chế kéo trễ mi.
- Cắt da thừa và khâu đóng: cắt da một cách thận trọng, khâu bằng chỉ nhỏ; đường kết mạc có thể không cần khâu.

Ngay sau phẫu thuật
- Theo dõi tại cơ sở y tế trong những giờ đầu – đây là khoảng thời gian cần chú ý chảy máu sau ổ mắt.
- Chườm lạnh, nằm đầu cao, hạn chế cúi, gắng sức, rặn mạnh.
- Dùng thuốc nhỏ mắt, mỡ tra mắt theo chỉ định; sưng bầm thường giảm dần trong vài tuần.
Quy trình cụ thể có thể khác nhau tùy tình trạng từng người bệnh.
Những nguy cơ đã được nghiên cứu
Chảy máu ổ mắt – hiếm nhưng cần biết
Một khảo sát lớn trong các thành viên Hội Phẫu thuật Tạo hình và Tái tạo Nhãn khoa Hoa Kỳ (Hass và cộng sự, 2004) trên 269.433 ca phẫu thuật mi mắt thẩm mỹ ghi nhận tỉ lệ chảy máu ổ mắt khoảng 0,055% (1/2.000 ca), và chảy máu ổ mắt gây mất thị lực lâu dài khoảng 0,0045% (1/22.000 ca). Phần lớn xảy ra trong 3 giờ đầu sau mổ, nguy cơ giảm rõ sau 24 giờ nhưng vẫn có thể xuất hiện muộn vài ngày. Các yếu tố thường đi kèm: tăng huyết áp, dùng aspirin quanh thời gian mổ, nôn sau mổ và vận động mạnh.
Kéo trễ, co rút mi dưới
Theo Sobti và Joshi (2023), co rút mi dưới là biến chứng đáng ngại của phẫu thuật mi dưới. Người có mi dưới lỏng, nhãn cầu nhô ra so với gò má hoặc đã có co rút mi từ trước dễ gặp hơn. Phòng ngừa dựa vào thao tác nhẹ nhàng, cầm máu kỹ, lấy mỡ an toàn, cắt da tiết chế và cố định góc mắt ngoài khi mi lỏng; khi đã xảy ra, có thể xử trí bằng xoa bóp mi hoặc phẫu thuật chỉnh sửa.
Khi dàn, chuyển hoặc ghép mỡ lấp rãnh lệ
Tổng quan hệ thống của Xu và cộng sự (2024) gồm 33 nghiên cứu với 4.671 người bệnh cho thấy tỉ lệ biến chứng chung khoảng 11,2%; trong đó chỉnh chưa đạt hoặc bề mặt gồ ghề khoảng 6,2%, tụ máu – sưng – bầm khoảng 6,2% và phải mổ lại khoảng 2,4%. Các tác giả nhấn mạnh việc trao đổi kỹ với người bệnh trước mổ.
Chuẩn bị trước phẫu thuật
- Điều trị ổn định huyết áp trước mổ.
- Khai báo và ngừng các thuốc, thực phẩm chức năng ảnh hưởng đông máu (aspirin, thuốc chống đông…) theo hướng dẫn của bác sĩ – không tự ý ngừng thuốc tim mạch.
- Ngừng hút thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Khám, điều trị khô mắt và các bệnh mắt khác nếu có.
- Sắp xếp nghỉ ngơi, tránh gắng sức và cúi người trong những ngày đầu.
Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
Thời gian hồi phục khác nhau ở mỗi người; bác sĩ sẽ hướng dẫn cụ thể về chăm sóc mắt và tái khám. Cần báo bác sĩ điều trị hoặc đến cơ sở y tế sớm nếu có:
- Đau nhức tăng dần quanh mắt, mi sưng căng cứng, mắt lồi ra (cần đi cấp cứu ngay).
- Nhìn mờ, giảm thị lực, nhìn đôi (cần đi cấp cứu ngay).
- Sốt, vết mổ sưng đỏ, chảy dịch đục.
- Bờ mi dưới bị kéo xuống, lộ lòng trắng nhiều, mắt khô rát, không nhắm kín.
Điều quan trọng nhất
Kết quả của phẫu thuật bọng mỡ mi dưới phụ thuộc vào việc phân biệt đúng nguyên nhân bọng mắt, đánh giá độ lỏng mi dưới, lựa chọn đường mổ và cách xử lý mỡ phù hợp, cùng với kiểm soát chặt nguy cơ chảy máu. Mỗi người có tình trạng khác nhau – hãy được thăm khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.
Nguồn hình ảnh
Hình minh họa trong bài lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:
- Sơ đồ mặt cắt ổ mắt và vách ngăn ổ mắt: Mikael Häggström (dựa trên hình Gray's Anatomy), phạm vi công cộng (Public domain) – đã dịch chú thích sang tiếng Việt.
- Sơ đồ đường rạch mi dưới: BruceBlaus (Blausen Medical), giấy phép CC BY 3.0 – đã cắt phần mi dưới và dịch chú thích sang tiếng Việt.
- Ảnh mô mỡ và da được lấy ra: Paravis, giấy phép CC BY-SA 3.0.
Tài liệu tham khảo
- Hass AN, Penne RB, Stefanyszyn MA, Flanagan JC. (2004). Incidence of postblepharoplasty orbital hemorrhage and associated visual loss. Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery. 2004;20(6):426-432. DOI: 10.1097/01.iop.0000143711.48389.c5
- Sobti M, Joshi N. (2023). Lower Eyelid Blepharoplasty: Minimizing Complications and Correction of Lower Eyelid Malposition. Facial Plastic Surgery. 2023;39(1):28-46. DOI: 10.1055/s-0043-1761912
- Xu Z, Zheng F, Zhao X, Wang S, Wang R, He J, Gan F. (2024). Complications of Fat Grafting and Repositioning for Correction of Lower Eyelid Pouch With Tear Trough Deformity or Lid-Cheek Junction: A Systematic Review. Annals of Plastic Surgery. 2024;93(3):e9-e25. DOI: 10.1097/SAP.0000000000004022
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.
© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.


