Mục lục bài viết
Thu nhỏ âm đạo, làm lại thành âm đạo – tầng sinh môn là gì?
Sau sinh thường – nhất là sinh nhiều lần, sinh con to, rách hoặc cắt tầng sinh môn – và theo tuổi tác, các cấu trúc nâng đỡ quanh âm đạo có thể bị giãn yếu. Người bệnh có thể cảm thấy âm đạo rộng, lỏng, có cảm giác nặng tức vùng kín, hoặc thấy khối phồng ở cửa âm đạo.
- Phẫu thuật làm lại thành âm đạo, tầng sinh môn khâu phục hồi lại lớp cân, cơ nâng đỡ ở thành âm đạo (thường là thành sau) và các cơ vùng tầng sinh môn bị giãn hoặc tổn thương sau sinh.
- Phẫu thuật thu nhỏ âm đạo thu hẹp đường kính lòng âm đạo bằng cách cắt bớt niêm mạc dư và khâu khép lớp nâng đỡ bên dưới.
Hai kỹ thuật thường được thực hiện cùng nhau.

Cần hiểu đúng: cảm giác "âm đạo rộng" là một than phiền chủ quan, chưa có định nghĩa và cách đo thống nhất. Đây không phải là phương pháp điều trị sa sinh dục mức độ nặng hay són tiểu – những bệnh lý cần được chẩn đoán và điều trị riêng.
Ai có thể phù hợp?
Việc chỉ định luôn dựa trên thăm khám trực tiếp, bao gồm khám phụ khoa và đánh giá sàn chậu. Một số tình huống thường được bác sĩ xem xét:
- Tổn thương tầng sinh môn sau sinh chưa được phục hồi tốt: tầng sinh môn ngắn, mỏng, sẹo xấu, cửa âm đạo hở.
- Sa thành sau âm đạo (trực tràng phồng vào thành sau âm đạo) gây cảm giác khối phồng, khó khăn khi đại tiện.
- Cảm giác âm đạo giãn rộng kéo dài, gây khó chịu, sau khi đã tập luyện cơ sàn chậu đúng cách mà không cải thiện.
- Đã hoàn tất việc sinh con – vì lần sinh thường sau có thể làm giãn lại.
Một tổng quan trên International Urogynecology Journal (Iglesia và cộng sự, 2013) nhấn mạnh ranh giới giữa phẫu thuật thẩm mỹ và phẫu thuật điều trị ở vùng này rất mờ: người muốn phẫu thuật cần được khám để phát hiện các rối loạn sàn chậu thực sự như sa tạng chậu, són tiểu khi gắng sức; được sàng lọc yếu tố tâm lý; và tự quyết định, không bị áp lực từ người khác.
Trường môn Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG, 2020) phân biệt rõ: các can thiệp có chỉ định lâm sàng – như tổn thương do sinh nở, sa sinh dục, són tiểu – khác với can thiệp chỉ nhằm thay đổi hình dáng hay chức năng tình dục; nhóm sau không có chỉ định y khoa, có nguy cơ đáng kể và chưa được chứng minh về an toàn, hiệu quả.
Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
Trước phẫu thuật
- Thăm khám phụ khoa, đánh giá sức cơ sàn chậu, mức độ sa thành âm đạo, tình trạng tầng sinh môn; điều trị ổn định viêm nhiễm phụ khoa.
- Làm các xét nghiệm cần thiết; các bệnh nội khoa phải được kiểm soát.
- Người bệnh được giải thích về cách thực hiện, tai biến, biến chứng có thể gặp và ký giấy đồng ý phẫu thuật.
Trong phẫu thuật

Phẫu thuật thường được thực hiện dưới gây tê vùng hoặc gây mê, thời gian thường khoảng 1–2 giờ. Các bước chính:
- Thiết kế: đánh dấu vùng niêm mạc thành sau âm đạo và da tầng sinh môn cần xử lý, thường có dạng tam giác hoặc hình thoi.
- Rạch và bóc tách niêm mạc thành sau âm đạo khỏi lớp cân bên dưới, cẩn thận tránh tổn thương trực tràng.
- Khâu phục hồi lớp nâng đỡ: khâu lại cân trực tràng – âm đạo; khâu khép các cơ vùng tầng sinh môn đã bị giãn, tách. Đây là bước quyết định kết quả.
- Cắt bớt niêm mạc dư vừa đủ, tránh thu hẹp quá mức.
- Khâu đóng niêm mạc âm đạo và da tầng sinh môn bằng chỉ tự tiêu; kiểm tra lại đường kính âm đạo và trực tràng.

Ngay sau phẫu thuật
- Theo dõi tại cơ sở y tế cho tới khi ổn định; có thể đặt gạc trong âm đạo và ống thông tiểu trong thời gian ngắn.
- Giảm đau, kháng sinh (nếu cần) theo chỉ định; ăn mềm, tránh táo bón và rặn mạnh.
Quy trình cụ thể có thể khác nhau tùy tình trạng từng người bệnh.
Những nguy cơ đã được nghiên cứu
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2026 trên International Urogynecology Journal (Randombage và cộng sự) tổng hợp 24 báo cáo về các phương pháp điều trị cảm giác âm đạo giãn rộng. Các tác giả kết luận bằng chứng hiện có còn độ tin cậy thấp, theo dõi ngắn hạn và chủ yếu dựa trên cảm nhận chủ quan. Các nhóm phẫu thuật có báo cáo cải thiện cảm nhận, nhưng mức chắc chắn rất thấp; tác hại được ghi nhận gồm đau khi giao hợp, thu hẹp quá mức, tình trạng co thắt âm đạo nặng hơn và phải phẫu thuật lại. Theo nhóm tác giả, tập luyện cơ sàn chậu nên là lựa chọn đầu tay; thiết bị năng lượng và phẫu thuật cần được tư vấn thận trọng, nói rõ về nguy cơ.
ACOG (2020) liệt kê các biến chứng có thể gặp của phẫu thuật thẩm mỹ vùng kín:
- Đau, chảy máu, nhiễm trùng.
- Sẹo, dính, thay đổi cảm giác.
- Đau khi giao hợp.
- Cần phẫu thuật lại.
Phẫu thuật ở thành sau âm đạo còn có nguy cơ tụ máu, bục vết khâu, hiếm gặp hơn là tổn thương trực tràng.
Chuẩn bị trước phẫu thuật
- Tập cơ sàn chậu có hướng dẫn trước – nhiều người cải thiện mà không cần mổ.
- Khai báo đầy đủ bệnh lý, thuốc đang dùng, kế hoạch sinh con trong tương lai.
- Điều trị táo bón mạn tính, ho kéo dài – các yếu tố làm tăng áp lực ổ bụng.
- Ngừng hút thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
Thời gian hồi phục khác nhau ở mỗi người; bác sĩ sẽ hướng dẫn về vệ sinh, chế độ ăn chống táo bón, tránh mang vác nặng và thời gian kiêng giao hợp. Cần báo bác sĩ điều trị hoặc đến cơ sở y tế sớm nếu có:
- Chảy máu âm đạo nhiều; vùng tầng sinh môn sưng căng, đau tăng dần.
- Sốt, dịch âm đạo có mùi hôi.
- Bí tiểu, hoặc có hơi, phân thoát ra qua âm đạo.
- Một bên chân sưng, đau; khó thở, đau ngực đột ngột (cần đi cấp cứu ngay).
Điều quan trọng nhất
Phục hồi thành âm đạo và tầng sinh môn có giá trị rõ ràng khi có tổn thương thực sự sau sinh hoặc sa thành âm đạo. Ngược lại, với cảm giác "âm đạo rộng" đơn thuần, bằng chứng về lợi ích của phẫu thuật còn yếu, và tập luyện cơ sàn chậu nên được thử trước. Hãy được thăm khám sàn chậu đầy đủ, tư vấn kỹ về kỳ vọng, và quyết định sau khi hiểu rõ lợi ích – nguy cơ.
Nguồn hình ảnh
Hình minh họa trong bài là sơ đồ giải phẫu lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:
- Sơ đồ cắt dọc khung chậu nữ: Cancer Research UK, giấy phép CC BY-SA 4.0 – đã dịch chú thích sang tiếng Việt.
- Sơ đồ các cơ vùng tầng sinh môn nữ: OpenStax (Anatomy & Physiology), giấy phép CC BY 3.0 – đã dịch chú thích sang tiếng Việt.
- Sơ đồ sa trực tràng: BruceBlaus, giấy phép CC BY-SA 4.0 – đã dịch chú thích sang tiếng Việt.
Tài liệu tham khảo
- Iglesia CB, Yurteri-Kaplan L, Alinsod R. (2013). Female genital cosmetic surgery: a review of techniques and outcomes. International Urogynecology Journal. 2013;24(12):1997-2009. DOI: 10.1007/s00192-013-2117-8
- Randombage PJS, Hettipathirana PS, Akurugodagama M. (2026). Comparative Effectiveness of Conservative and Surgical Interventions for Vaginal Laxity: A Systematic Review and Pairwise Meta-Analysis. International Urogynecology Journal. 2026. DOI: 10.1007/s00192-026-06833-y
- American College of Obstetricians and Gynecologists' Committee on Gynecologic Practice. (2020). Elective Female Genital Cosmetic Surgery: ACOG Committee Opinion, Number 795. Obstetrics & Gynecology. 2020;135(1):e36-e42. DOI: 10.1097/AOG.0000000000003616
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.
© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.


