Phẫu thuật tạo nếp mí mắt và thừa da mi trên: những điều cần biết trước khi quyết định

Tạo nếp mí mắt (cắt hoặc khâu tạo nếp mí) và cắt da mi trên thừa giúp tạo nếp mi rõ, giảm da chùng che mắt. Bài viết tóm tắt các kỹ thuật, ai có thể phù hợp, các nguy cơ đã được nghiên cứu và những điều cần chuẩn bị – kể cả khi cần phẫu thuật lại.

Duyệt chuyên mônThS.BSCKII Phạm Văn ĐôngCập nhật 15 tháng 11, 20266 phút đọc3 nguồn khoa học
Mục lục bài viết
  1. Phẫu thuật tạo nếp mí mắt là gì?
  2. Ai có thể phù hợp?
  3. Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
  4. Những nguy cơ đã được nghiên cứu
  5. Chuẩn bị trước phẫu thuật
  6. Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
  7. Điều quan trọng nhất

Phẫu thuật tạo nếp mí mắt là gì?

Phẫu thuật tạo nếp mí mắt (thường gọi là "cắt mí", "bấm mí") tạo ra nếp gấp rõ ở mi trên, đồng thời có thể xử lý phần da mi trên thừa, chùng theo tuổi. Theo danh mục kỹ thuật của Bộ Y tế (Thông tư 23/2024/TT-BYT), nhóm này gồm: phẫu thuật tạo nếp mí mắt, phẫu thuật khâu tạo nếp mí mắt và phẫu thuật thừa da mi trên.

Có hai hướng chính:

  • Khâu tạo nếp mí: khâu vùi chỉ qua vài lỗ rất nhỏ, không cắt da; thường hợp với mi mỏng, không thừa da.
  • Cắt tạo nếp mí / cắt da mi trên thừa: rạch da theo đường thiết kế, lấy bỏ phần da (và đôi khi một ít cơ, mỡ) dư thừa rồi cố định để tạo nếp; có biến thể dùng một vài đường rạch nhỏ.

Cần hiểu đúng: nếp mí đẹp là nếp hài hòa với khuôn mặt và chức năng mắt, không phải càng to càng đẹp. Nếu mi mắt bị sụp (cơ nâng mi yếu), chỉ tạo nếp mí sẽ không giải quyết được – cần đánh giá và điều trị sụp mi riêng.

Ai có thể phù hợp?

Việc chỉ định luôn dựa trên thăm khám trực tiếp. Một số tình huống thường được bác sĩ xem xét:

  • Mi trên không có nếp, nếp mờ hoặc hai bên không đều.
  • Da mi trên thừa, chùng xuống che bờ mi, làm mắt trông nặng, mệt mỏi; khi nhiều có thể che bớt tầm nhìn phía trên.
  • Đã làm mí trước đây nhưng nếp bị mất, quá cao, quá thấp hoặc hai bên lệch nhau (phẫu thuật lại).
  • Sức khỏe ổn định, không có bệnh mắt đang tiến triển (viêm, khô mắt nặng chưa điều trị…).

Trước khi quyết định, bác sĩ cần kiểm tra vị trí cung mày, mức độ thừa da, độ dày của mi, chức năng cơ nâng mi và tình trạng khô mắt.

Phẫu thuật diễn ra như thế nào?

Trước phẫu thuật

  • Bác sĩ hỏi bệnh sử, khám mắt và làm xét nghiệm cần thiết.
  • Bác sĩ cùng người bệnh thống nhất chiều cao và hình dáng nếp mí; vẽ thiết kế ở tư thế ngồi, mắt mở.
  • Người bệnh được giải thích rõ về cách thực hiện, những tai biến, biến chứng có thể gặp và ký giấy đồng ý phẫu thuật.
Thiết kế đường rạch trên mi trên trước phẫu thuật. Ảnh: Dukecitychica, CC BY-SA 3.0
Thiết kế đường rạch trên mi trên trước phẫu thuật. Ảnh: Dukecitychica, CC BY-SA 3.0

Trong phẫu thuật

Sơ đồ vùng da mi trên được cắt bỏ trong phẫu thuật mi mắt (đã dịch chú thích). Sơ đồ: BruceBlaus (Blausen Medical), CC BY 3.0
Sơ đồ vùng da mi trên được cắt bỏ trong phẫu thuật mi mắt (đã dịch chú thích). Sơ đồ: BruceBlaus (Blausen Medical), CC BY 3.0

Phẫu thuật thường thực hiện dưới gây tê tại chỗ (có thể kèm an thần), thời gian khoảng 1–2 giờ tùy kỹ thuật và tùy làm một hay hai bên. Với kỹ thuật cắt tạo nếp mí, các bước chính:

  1. Thiết kế và gây tê: đánh dấu đường nếp mí và vùng da thừa cần lấy bỏ; tiêm thuốc tê.
  2. Rạch da và lấy bỏ da thừa: rạch theo đường thiết kế, cắt phần da mi trên dư; có thể lấy một dải mỏng cơ vòng mắt.
  3. Xử lý mô mềm: lấy bớt mô dưới da hoặc một ít mỡ mi nếu mi dày, cầm máu kỹ.
  4. Cố định tạo nếp: khâu nối da với lớp mô phía dưới (sụn mi hoặc cân cơ nâng mi) để tạo nếp gấp khi mở mắt.
  5. Khâu đóng da: khâu bằng chỉ rất nhỏ; kiểm tra độ cân xứng hai bên.

Kỹ thuật khâu tạo nếp mí nhanh hơn, hồi phục sớm hơn, nhưng nếp có thể mờ dần theo thời gian.

Khâu đóng đường rạch mi trên bằng chỉ nhỏ ở cuối phẫu thuật. Ảnh: Richard Balikian MD, CC BY 4.0
Khâu đóng đường rạch mi trên bằng chỉ nhỏ ở cuối phẫu thuật. Ảnh: Richard Balikian MD, CC BY 4.0

Ngay sau phẫu thuật

  • Chườm lạnh và nằm đầu cao trong vài ngày đầu giúp giảm sưng, bầm.
  • Sưng nề là bình thường; nếp mí thường trông cao và dày hơn dự kiến trong giai đoạn đầu, sau đó nhỏ dần khi hết sưng.
  • Cắt chỉ theo hẹn (với kỹ thuật cắt); dùng thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ tra mắt nếu được chỉ định.

Quy trình cụ thể có thể khác nhau tùy tình trạng từng người bệnh.

Những nguy cơ đã được nghiên cứu

Một tổng quan hệ thống về các kỹ thuật tạo nếp mí đường rạch nhỏ (Yu và cộng sự, 2023) tổng hợp 13 nghiên cứu với 4.177 người bệnh: tỉ lệ biến chứng chung gộp khoảng 5% và tỉ lệ mất nếp mí khoảng 2%. Các tác giả nhận định tỉ lệ này chấp nhận được khi so với kỹ thuật khâu không rạch và kỹ thuật rạch toàn bộ.

Với phẫu thuật thừa da mi trên, một phân tích gộp 12 thử nghiệm ngẫu nhiên trên 450 người bệnh (Todorov và cộng sự, 2025) ghi nhận triệu chứng khô mắt giảm sau mổ so với trước mổ. Cắt cả cơ vòng mắt cùng với da không làm tăng khô mắt so với chỉ cắt da, nhưng làm tăng nguy cơ hở mi (nhắm mắt không kín). Kiểu khâu da liên tục gây cộm, kích ứng mắt nhiều hơn kiểu khâu trong da.

Theo tổng quan của Liu và Song (2022), biến chứng của phẫu thuật tạo nếp mí gồm hai nhóm: biến chứng về chức năng và biến chứng về thẩm mỹ. Các tác giả lưu ý người có cơ trán hoặc cơ cau mày hoạt động quá mức thường dễ gặp nếp mí quá cao, quá thấp hoặc mất nếp sau mổ – nên cần được đánh giá kỹ trước khi thiết kế.

Các vấn đề khác có thể gặp: tụ máu, nhiễm trùng, sẹo rõ, hai bên không đều, nếp nhiều tầng, kích ứng do chỉ. Khi cần phẫu thuật lại, thường nên chờ mô mềm ổn định (vài tháng) rồi mới đánh giá, theo chỉ định của bác sĩ.

Chuẩn bị trước phẫu thuật

  • Khai báo đầy đủ bệnh lý (tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, khô mắt) và các thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thực phẩm chức năng.
  • Ngừng hút thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Trao đổi rõ mong muốn về độ cao, hình dáng nếp mí; xem xét cả vị trí cung mày và tình trạng sụp mi.
  • Nếu là phẫu thuật lại, cung cấp thông tin về lần mổ trước.

Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị

Thời gian hồi phục khác nhau ở mỗi người; bác sĩ sẽ hướng dẫn cụ thể về chăm sóc vết mổ và tái khám. Cần báo bác sĩ điều trị hoặc đến cơ sở y tế sớm nếu có:

  • Đau tăng dần, mi sưng căng nhanh một bên, mắt lồi ra.
  • Nhìn mờ, giảm thị lực, nhìn đôi (cần đi cấp cứu ngay).
  • Sốt, vết mổ sưng đỏ, chảy dịch đục.
  • Mắt đỏ, cộm nhiều, chảy nước mắt liên tục hoặc không nhắm kín mắt khi ngủ.

Điều quan trọng nhất

Kết quả phụ thuộc vào việc đánh giá đúng cấu trúc mi mắt (da thừa, độ dày mi, cơ nâng mi, cung mày), lựa chọn kỹ thuật phù hợp và chăm sóc sau mổ đúng cách. Mỗi người có tình trạng khác nhau – hãy được thăm khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.

Nguồn hình ảnh

Hình minh họa trong bài lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:

Tài liệu tham khảo

  1. Yu P, Chen S, Gu T, Zhao M, Teng L, Lu J. (2023). Small-Incisional Techniques for Double-Eyelid Blepharoplasty: A Systematic Review. Aesthetic Plastic Surgery. 2023;47(3):1067-1075. DOI: 10.1007/s00266-022-03154-5
  2. Todorov D, Mitchell S, Al-Hashimi M, Dajani Z, Sunn Hoah Yap K, Imtiaz H, Daneshi K, Khajuria A. (2025). Functional and Aesthetic Outcomes After Upper Blepharoplasty: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Control Trials. Aesthetic Surgery Journal. 2025;45(6):554-562. DOI: 10.1093/asj/sjaf022
  3. Liu J, Song B. (2022). Review of complications in double eyelid surgery. Indian Journal of Ophthalmology. 2022;70(5):1460-1465. DOI: 10.4103/ijo.ijo_1518_21

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.

© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.

Cùng chuyên mục: Vùng đầu – mặt – cổ