Mục lục bài viết
Cắt sẹo và ghép da là gì?
Khi sẹo quá rộng hoặc co kéo nhiều, sau khi cắt bỏ sẹo và giải phóng co kéo, phần da còn lại xung quanh không đủ để khâu kín hay chuyển vạt tại chỗ. Lúc đó bác sĩ có thể lấy một mảnh da lành ở vùng khác của chính người bệnh (vùng cho) để đặt lên chỗ khuyết (vùng nhận). Mảnh da ghép không mang theo mạch máu riêng; trong những ngày đầu nó sống nhờ thẩm thấu dịch từ nền vết thương rồi dần được mạch máu mới mọc vào nuôi dưỡng.
Có hai loại ghép da chính:
- Ghép da mỏng (da xẻ đôi): lấy thượng bì và một phần trung bì, thường ở mặt ngoài đùi, mông hoặc da đầu. Vùng cho tự lành lại từ phần da còn sót.
- Ghép da dày toàn bộ: lấy thượng bì cùng toàn bộ trung bì, thường ở sau tai, trên xương đòn, bẹn hoặc mặt trong cánh tay. Vùng cho phải khâu kín lại.

Cần hiểu đúng: vùng da ghép luôn khác da tại chỗ ở mức độ nhất định về màu sắc, độ dày và cảm giác; đồng thời người bệnh có thêm một vết sẹo ở vùng cho.
Ai có thể phù hợp?
Việc chỉ định dựa trên thăm khám trực tiếp. Một số tình huống thường được xem xét:
- Sẹo bỏng rộng, co kéo gây hạn chế vận động (bàn tay, cổ, nách, các khớp).
- Khuyết hổng da lớn sau cắt bỏ sẹo hoặc u da mà không thể khâu kín hay dùng vạt tại chỗ.
- Nền vết thương sau cắt sẹo còn đủ máu nuôi (không lộ xương trơ, gân trơ không còn bao).
- Sức khỏe tổng thể cho phép phẫu thuật; bệnh nền được kiểm soát.
Phẫu thuật diễn ra như thế nào?
Trước phẫu thuật
- Bác sĩ đánh giá sẹo, mức độ co kéo, chọn loại ghép và vị trí vùng cho phù hợp (màu da, độ dày, tính kín đáo).
- Làm các xét nghiệm cần thiết; điều chỉnh thuốc chống đông nếu có.
- Người bệnh được giải thích về vùng nhận, vùng cho, cách chăm sóc và ký giấy đồng ý phẫu thuật.
Trong phẫu thuật
Tùy diện tích, có thể gây tê vùng hoặc gây mê; thời gian thường khoảng 1–3 giờ. Các bước chính:
- Cắt bỏ sẹo và giải phóng co kéo cho tới khi vùng nhận trở về vị trí, cầm máu kỹ.
- Đo và lấy mảnh da ghép ở vùng cho: da mỏng thường được lấy bằng dao lấy da chuyên dụng chỉnh được độ dày; da dày toàn bộ được cắt theo khuôn rồi lọc sạch mỡ.
- Xử lý mảnh ghép: da mỏng có thể được rạch thành dạng lưới để giãn rộng và thoát dịch.
- Đặt và cố định mảnh ghép lên vùng nhận bằng chỉ hoặc ghim, ép sát để không có dịch, máu đọng bên dưới.
- Băng ép vùng nhận (có khi dùng hút áp lực âm), băng vùng cho.


Ngay sau phẫu thuật
- Vùng ghép được giữ bất động và băng ép trong vài ngày đầu để mảnh ghép bám dính.
- Lần thay băng đầu tiên thường sau khoảng 5–7 ngày để kiểm tra mức độ bám sống của mảnh ghép.
- Vùng cho da mỏng thường rỉ dịch và đau rát nhiều hơn vùng nhận trong những ngày đầu.
Quy trình cụ thể có thể khác nhau tùy vị trí và tình trạng từng người bệnh.
Những nguy cơ đã được nghiên cứu
Ghép da mỏng hay ghép da dày?
Mỗi loại có ưu – nhược điểm riêng. Một phân tích tổng hợp 10 nghiên cứu với 532 mảnh ghép ở trẻ em bị bỏng bàn tay (Alsaif và cộng sự, 2023) cho thấy ghép da dày toàn bộ ít bị co rút sau ghép hơn (OR = 0,35) và ít phải mổ giải phóng co kéo lại hơn (OR = 0,06), chức năng sau mổ tốt hơn. Ngược lại, nhóm ghép da mỏng có đánh giá về sẹo, thẩm mỹ, màu sắc tốt hơn và ít mọc lông hơn trên mảnh ghép. Đây là dữ liệu trên trẻ em bỏng bàn tay, nhưng phản ánh nguyên tắc chung: da càng dày càng ít co rút, song cần nền vết thương tốt để bám sống.
Vùng cho da
Vùng lấy da mỏng là một vết thương thật sự cần chăm sóc. Phân tích 16 thử nghiệm ngẫu nhiên với 1.129 người bệnh (Ho và cộng sự, 2025) ghi nhận các loại băng giữ ẩm (như hydrocolloid, alginate, polyurethane) giúp vùng cho lành nhanh hơn và ít đau khi tháo băng hơn so với các loại băng không giữ ẩm (như gạc tẩm paraffin), với tỉ lệ tác dụng không mong muốn tương đương.
Mảnh ghép không bám sống
Nguyên nhân thường gặp là tụ máu, tụ dịch dưới mảnh ghép, mảnh ghép bị xê dịch, và nhiễm trùng. Vì vậy cầm máu kỹ, ép sát và bất động là các bước quan trọng. Một tổng quan (Kavanagh và cộng sự, 2023) cho thấy hút áp lực âm được nhiều tài liệu dùng như biện pháp hỗ trợ bám sống mảnh ghép, trong khi bằng chứng về băng ép đơn thuần sau mổ còn hạn chế.
Các nguy cơ khác: mảnh ghép co rút, sẫm màu hoặc khác màu với da xung quanh, sẹo vùng cho phì đại.
Chuẩn bị trước phẫu thuật
- Khai báo đầy đủ bệnh lý, thuốc đang dùng (đặc biệt thuốc chống đông) và tiền sử sẹo lồi.
- Ngừng hút thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Kiểm soát đường huyết, tình trạng dinh dưỡng; điều trị ổn định viêm nhiễm da tại chỗ.
- Trao đổi với bác sĩ về vị trí vùng cho, sự khác biệt màu da và kế hoạch mang băng ép, tập vận động sau mổ.
Sau phẫu thuật: những dấu hiệu cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
Bác sĩ sẽ hướng dẫn cụ thể về thay băng, bất động, chống nắng và tập vận động. Cần báo bác sĩ điều trị hoặc đến cơ sở y tế sớm nếu có:
- Sốt, vùng ghép hoặc vùng cho sưng đỏ, chảy dịch đục, có mùi hôi.
- Đau tăng dần, băng thấm máu nhiều.
- Băng bị tuột, mảnh ghép bị cọ xát hoặc xê dịch.
- Mảnh ghép chuyển màu đen hoặc bong ra khi thay băng.
Điều quan trọng nhất
Cắt sẹo và ghép da giúp giải phóng co kéo và che phủ những khuyết hổng lớn, nhưng kết quả phụ thuộc vào việc chọn đúng loại ghép, chăm sóc kỹ cả vùng nhận lẫn vùng cho, và quá trình mang băng ép, tập luyện kéo dài nhiều tháng sau mổ. Mỗi người có tình trạng khác nhau – hãy được thăm khám và tư vấn trực tiếp trước khi quyết định.
Nguồn hình ảnh
Hình minh họa trong bài lấy từ Wikimedia Commons, không phải ảnh người bệnh của bác sĩ Phạm Đông:
- Sơ đồ các lớp da: Don Bliss – NCI Visuals Online, phạm vi công cộng (Public domain) – đã dịch chú thích sang tiếng Việt.
- Minh họa dao lấy da: Hariadhi, giấy phép CC BY-SA 4.0.
- Minh họa da ghép dạng lưới: Scientific Animations, giấy phép CC BY-SA 4.0.
Tài liệu tham khảo
- Alsaif A, Karam M, Hayre A, Abul A, Aldubaikhi A, Kahlar N. (2023). Full thickness skin graft versus split thickness skin graft in paediatric patients with hand burns: Systematic review and meta-analysis. Burns. 2023;49(5):1017-1027. DOI: 10.1016/j.burns.2022.09.010
- Ho CY, Chou HY, Wang SH, Lan CY, Shyu VB, Chen CH, Tsai CH, Tsai CH. (2025). A Comprehensive Analysis of Moist Versus Non-Moist Dressings for Split-Thickness Skin Graft Donor Sites: A Systematic Review and Meta-Analysis. Health Science Reports. 2025;8(1):e70315. DOI: 10.1002/hsr2.70315
- Kavanagh F, Singhal S, Rozen WM. (2023). Split thickness skin graft compression: a scoping review. Gland Surgery. 2023;12(2):297-301. DOI: 10.21037/gs-22-468
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ tại cơ sở y tế.
© 2026 ThS.BSCKII Phạm Văn Đông. Nội dung và hình ảnh thuộc bản quyền tác giả. Trích dẫn vui lòng ghi rõ nguồn drphamdong.com kèm đường dẫn bài gốc; không sao chép toàn bài.


